Menu Sluiten

Scholen en de praktijk van burgerschapseducatie

Hoe werk je als school aan burgerschapseducatie? Hoe ga je de uitdaging aan om je opdracht als school te realiseren en alle leerlingen, op weg te zetten naar sterke burgerschapsvaardigheden en –attitudes en participatie?  

Vanuit de verschillende onderwijsverstrekkers wordt er momenteel op diverse vlakken ondersteuning aan scholen geboden. Zo zet zowel Stedelijk Onderwijs Antwerpen en het GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap bijvoorbeeld in op actief burgerschap, elk met hun eigen accenten. Binnen Katholiek Onderwijs Vlaanderen vertrekt men vanuit inspirerend burgerschap. Scholen kunnen binnen het eigen onderwijsnet terecht voor informatie, nascholingsactiviteiten en begeleiding.  

Scholen gaven in het verleden aan het moeilijk te vinden om betekenis te geven aan het thema burgerschap en om een geschikte aanpak uit te werken (Kavadias & Dehertogh, 2010)Ze vermeldden liefst beroep willen doen op een aanbod in de school zelf (intra muros). Een voorkeur die momenteel omwille van covid-19 zelfs een vereiste is geworden. Scholen hopen daarnaast op een aanbod dat meer aandacht heeft voor lagere schoolkinderen en leerlingen in het BSOBijvoorbeeld via een aanbod met een passend taalgebruik en themakeuze en dat visueel aantrekkelijk is. Ook toonde het onderzoek aan dat er grote verschillen zijn in hoe scholen burgerschapseducatie in de praktijk brengen. De expliciete inzet op het thema vanuit de Vlaamse overheid heeft de aandacht ervoor aangewakkerd, maar we merken nog steeds dat het een complex thema is om mee aan de slag te gaan.  

Wanneer een school een keuze wil maken rond “hoe werken aan burgerschap” wil ze daarom ook graag weten wat er werkt op vlak van burgerschapseducatie. Onderzoek hierover is tot dusver beperkt, er is dus nog geen sluitend antwoord op deze vraag. Het is niet eenvoudig om te achterhalen wat precies de invloed is van een school op de burgerschapscompetenties van leerlingen. Toch wijst onderzoek in de richting van positieve invloed van specifieke schoolpraktijken- en eigenschappen, zoals het inzetten op een open klasklimaat en op community-service learning en een democratische schoolcultuur (Sampermans, 2019). Duurzaam werken aan burgerschap veronderstelt dan weer dat je werkt op de verschillende niveaus binnen een school, binnen een zogenaamde ‘heleschoolbenadering’ (Kruit, 2018). 

Bronnen 
Kavadias D., Dehertogh B. (2010). Scholen en burgerschapseducatie. De totstandkoming van de vraag tot ondersteuning binnen scholen. Antwerpen: Universiteit Antwerpen en Artesis Hogeschool. 
Kruit (2018). Doelgerichte schooltrajecten rond wereldburgerschapseducatie. Geraadpleegd van https://wijzijnkruit.be/2020/01/15/inspiratiegids-doelgerichte-schooltrajecten-rond-wereldburgerschapseducatie/  
Sampermans, D. (2019). The democratic school climate: active citizenship at school. (Doctoraatscriptie). Geraadpleegd van https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/634907